Een pasgeborene kreeg bij de geboorte de diagnose ‘neonatale carbamoylfosfaatsynthetase 1 (CPS1)-deficiëntie’. Deze aangeboren stofwisselingsziekte verstoort de ureumcyclus. Ze treft 1 op de 1.300.000 personen en heeft een geschatte mortaliteit van 50% in de vroege kindertijd. Alleen een levertransplantatie verbetert de levensverwachting, maar hyperammoniëmische crises en onomkeerbaar neurologisch letsel treffen deze zuigelingen vaak voordat ze groot genoeg zijn om een transplantatie te ondergaan.
Artsen uit Philadelphia (VS) begonnen in samenwerking met gen-tech bedrijven onmiddellijk na de geboorte met de ontwikkeling van een op maat gemaakte base-editingtherapie met lipidenanodeeltjes, genaamd kayjayguran abengcemeran of k-abe (1). Een base-editor is een bepaalde gen-technologie die in staat is om één enkele DNA-base te veranderen zonder een dubbelstrengbreuk te veroorzaken. In tegenstelling tot gekende CRISPR-technieken, die het DNA doorgaans doorknippen en vervangen, wijzigt een base-editor de chemische structuur van een enkele base. Preklinische proeven hadden aangetoond dat deze behandeling in staat was ammonianiveaus bij muizen drastisch te verlagen. De eerste zes levensmaanden werden besteed aan het oogsten en bewerken van vectorcellen, de nodige labo-proeven en het verkrijgen van de FDA-goedkeuring. Gedurende deze tijdsspanne, die overeenkomt met de periode waarin het kind nog geen blijvende neurologische schade door zijn aandoening oploopt, kreeg het continu dialyse. Op de leeftijd van ongeveer 7 en 8 maanden kreeg het kind twee infusen met k-abe. In de 7 weken na de eerste infusie kon het een verhoogde hoeveelheid eiwit in de voeding en een afbouw van medicatie verdragen, zonder onaanvaardbare bijwerkingen en ondanks virale ziekten. De ammonia-niveaus bleven acceptabel en het kind liet een gewichtstoename tot percentiel 26 en een normale ontwikkeling zien. In een editorial illustreert en verklaart een specialiste neurogenetica de techniciteit en ethische overwegingen achter de gewaagde, maar weloverwogen aanpak in deze n=1 casus (2). Langetermijnresultaten moeten de impact van deze innovatie onderbouwen.
